Nu op reis
De “Zeespiegel, inhoudende eene beschrijvinge der zeehavenen” uit 1638 van Willem en Johan Blaeu maakt deel uit van de permanente tentoonstelling in het MAS.
De naam Willem Blaeu is met de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience nauw verbonden door zijn hemel- en aardglobes die in de Nottebohmzaal staan. In zijn winkel in Amsterdam verkocht Willem Blaeu naast atlassen en globes ook andere navigatiewerken. Dit soort boeken werden daadwerkelijk gebruikt op zee – in tegenstelling tot de atlassen en globes die vooral luxeproducten voor verzamelaars waren. De Zeespiegel, die in het MAS is te zien, is bijzonder zeldzaam: hij bevat geografische kaarten, maar ook kustprofielen en peilkaarten van de voornaamste havens in de Middellandse Zee. Ze dienden als oriëntatiehulp op zee en waren zo dus een vroege voorganger van het huidige GPS.
2018-2019
Expo: “Vissen in het verleden” - Navigo Nationaal Visserijmuseum (1/7/2018 tot 6/1/2019)
- ‘Een hoeker op de Neringh’, uit Adolf van der Laan, De groote visserij. [Amsterdam : Petrus II Schenk, c.1730] - EHC 765485.
- ‘Een Haring-schip' en 'Een Hoeker’ uit Cornelis van Yk, De Nederlandsche scheeps-bouw-konst open gestelt. Delft : by Andries Voorstad en Amsterdam : voor Jan ten Hoorn, 1697 - EHC 709695.
2016-2018
Reizende tentoonstelling “Conn3ct”
Van oktober tot december 2016 stond Conn3ct in de Paulinerkirche in Göttingen (Duitsland). In 2017 reisde de tentoonstelling door naar het Museum Mermanno in Den Haag (25.2. - 21.5.2017), de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience in Antwerpen (22.06. – 17.09.2017) en de Provinciale Bibliotheek Limburg in Hasselt (14.10.2017 – 29.04.2018).
Conn3ct zette de sociale media van vandaag tegenover gedrukte boeken uit de zestiende eeuw: wat is de impact van een nieuw medium op mensen en hun omgeving? Hoe wordt een medium een verbindende factor? Wie investeert erin? Wie participeert? Wie controleert? Wie manipuleert? Als bezoeker van Conn3ct legde je een uniek parcours af tussen historisch drukwerk en multimediale consoles. De tentoonstelling was zélf een sociaal medium.
Conn3ct: 2 media, 1 verhaal was een initiatief van de Vlaamse Erfgoedbibliotheek en de KB, nationale bibliotheek van Nederland, in samenwerking met de Provinciale Bibliotheek Limburg en de Universiteit Antwerpen en naar aanleiding van het Vlaams-Nederlandse Gastlandschap op de Frankfurter Buchmesse.
Uit de collectie van de Erfgoedbibliotheek waren onder meer de Almanach ende prognosticatie vanden jare Ons Heeren, M, CCCCC, ende, LLIX uit 1548, de Van Liesvelt-Bijbel uit 1542 en Martin Luthers Eyn Brieff … an die Christen zu Antorff te zien.
Expo: “Goddelijke interieurs. Stap binnen in kerken uit de eeuw van Rubens” in het Museum Mayer van den Bergh (17/6 tot 16/10/2016)
In de zomer van 2016 presenteerde het Museum Mayer van den Bergh met “Goddelijke interieurs. Stap binnen in kerken uit de eeuw van Rubens” de allereerste tentoonstelling ooit over de Antwerpse architectuurschilderkunst in de eeuw van Rubens. Vooral interieurzichten van kerken waren vanaf het einde van de 16de en in de hele 17de eeuw een gegeerd genre, en omwille van hun bijzonder decoratieve waarde en gering formaat nu nog steeds een geliefd verzamelobject. De productie van de Hollandse school werd al meermaals tentoongesteld. De Antwerpse School daarentegen nog nooit, terwijl ze aan de wieg lag van dit genre, met de grondleggers van de architectuurschilderkunst: Hans Vredeman de Vries, Abel Grimmer, Peeter I Neeffs en Hendrik I van Steenwijck.
Van hen en hun navolgers bestaan er nog duizenden kerkinterieurs en in mindere mate ook profane architectuurstukken. Een groot deel van deze architectuurschilderijen biedt ons een realistische, bijna fotografische weergave van werkelijk bestaande kerken en profane gebouwen waarvan sommige reeds verdwenen zijn.
Hans Vredeman de Vries introduceerde de vormentaal van de renaissance in de landen boven de Alpen. Hij was onder meer schilder, tuinontwerper en architect. Vanaf 1555 publiceerde hij zo’n 500 boeken, waaronder twee belangrijke publicaties over de kunst van het bouwen en het perspectief. “Perspective, dat is: doorsichtige : waer in velerhande ende verscheyden treffelijcke gebouwen, met de fondamentlinien, voor ogen gestelt werden” werd in 1639 gedrukt in Amsterdam.
2015-2016
Expo: “Power Flower. Bloemstillevens in de Nederlanden” in het Rockoxhuis (28/11/2015 tot 28/3/2016)
In samenwerking met het Rockoxhuis presenteerde het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten een kleine overzichtstentoonstelling over de ontwikkeling van het bloemstilleven in de Nederlanden. Van oudsher wordt de kunst in Vlaanderen, Brabant en Holland gekenmerkt door een scherpe natuurobservatie en een streven naar natuurlijkheid. Toch waren planten en bloemen tot in de zestiende eeuw meestal slechts een bijkomende versiering. De groeiende botanische kennis en de liefde voor de natuur stimuleerden kunstenaars voortaan om bloemen ook als zelfstandig motief te gebruiken.
Het “Florilegium amplissimum et selectissimum” van Emanuel Sweerts geldt als een van de eerste bloemencatalogi. De twee delen tonen gedetailleerde tekeningen van 330 bloembollen en 243 bloeiende planten. Sweerts was bloembollenhandelaar en cultiveerde zeldzame planten in zijn tuin in Amsterdam. Het “Florilegium” was een vervolg van zijn handelscatalogi. Het is een mooi voorbeeld voor de overgang van de medisch gemotiveerde kruidenboeken uit de Renaissance tot de tuinbouwkundig gemotiveerde plantenboeken van de barok. In de eerste editie vermeldt Sweerts nog de plaatsen waar de betreffende bloembollen te verkrijgen zijn. In de latere edities heeft het boek zijn achtergrond als handelscatalogus verlaten en staan de planten voor zichzelf.
2014-2015
Expo: “Istanbul – Antwerpen. Twee havens. Twee steden” in het MAS (2/10/2015 tot 21/1/2016)
Havens zijn kruispunten en ontmoetingsplekken. Mensen van over de hele wereld wisselen er niet alleen goederen uit, maar ook ideeën en dromen. Op deze kruispunten van culturen ontstaan steden als Antwerpen en Istanbul. In “Istanbul – Antwerpen. Twee havens. Twee steden” vertellen audiovisuele kunstwerken, archeologische vondsten en treffende historische objecten het parallelle verhaal van Istanbul en Antwerpen. Bezoekers maken er een multimediale reis langs de Bosporus, de Gouden Hoorn en de Schelde.
Hartmann Schedels “Liber cronicarum” toont het oudste overgeleverde zicht op Istanbul. Je ziet de stad vanuit Üsküdar met zicht op de Gouden Hoorn en links op de oude stad. Het boek verscheen in 1493 in Neurenberg als geïllustreerde wereldgeschiedenis van de zeven tijdperken die de wereld op dat moment kende. Het is uitzonderlijk groot en bevat meer dan 1.800 afbeeldingen. Het grote succes van het boek was onder meer te danken aan de grote, over twee bladzijden gespreide panorama-afbeeldingen van steden als Istanbul, Rome, Parijs, Wenen, Firenze, Budapest, Praag, Jeruzalem en Alexandria.
Expo: “Vesalius. Het lichaam in beeld” in M Leuven (2/10/2014 tot 18/1/2015)
Andreas Vesalius (1514-1564) is één van de invloedrijkste figuren van de renaissance en een bekend alumnus van de Leuvense universiteit. De tentoonstelling “Vesalius. Het lichaam in beeld” in Museum M had niet alleen aandacht voor Vesalius als historisch figuur, ook zijn verregaande invloed op de ontwikkeling van de geneeskunde, de omgang met ons lichaamsbeeld en de beeldende kunsten komen uitgebreid aan bod.
- Jean Galbart Salvage’s “Anatomie du gladiateur combattant, applicable aux beaux-arts, ou: Traité des os, des muscles, du mécanisme des mouvements, des proportions et des caratères du corps humain” uit 1812 illustreert een belangrijk scharniermoment in de tentoonstelling: de link tussen de medische anatomie en het gebruik van de anatomie in de kunstopleidingen. Digitaal beschikbaar: deel 1 en deel 2.