Edmond Fierlants
Vanaf 1860 fotografeerde Edmond Fierlants in opdracht van de stad talloze Antwerpse gebouwen en monumenten. Een cruciaal moment, want kort daarop veranderde de stad fundamenteel: de zestiende-eeuwse Spaanse omwalling werd afgebroken, de Scheldekaden werden rechtgetrokken, ...
De foto’s van Fierlants zijn de beelden die bij het collectieve geheugen van de stad horen. Nergens is de Middeleeuwse stad beter te bevatten. Nergens is ook het contrast groter met de ontwakende, moderne en snel groeiende havenstad die Antwerpen zou worden. Het beeld van Fierlants is op zijn best fragmentarisch en geselecteerd. En toch is het een representatieve collectie die boven alles een sfeer weet over te brengen die gemakkelijk naar niet-gefotografeerde stadsdelen kan worden overgezet.
De verzameling telt 278 originele afdrukken van 158 verschillende opnames. De productie staat op eenzame hoogte in de Europese fotografie: compositorisch pionierend, technisch vooruitstrevend en virtuoos belicht, met een uiterst fijn dégradé van tonaliteiten en bijna geen vervormingen in de hoeken bij dieptezichten.
In 2013 werden de foto’s en glasplaten van Fierlants opgenomen op de Topstukkenlijst van de Vlaamse Gemeenschap. Het FelixArchief bezit de originele glasnegatieven; de Erfgoedbiboiotheek bezit de originele afdrukken (albumine foto's) die in opdracht van de stad Antwerpen zijn gemaakt. De verzameling onderverdeeld in private woningen, monumenten, kerken en kloosters, en straten en pleinen, en is digitaal beschikbaar.
La citadelle d’Anvers
Egide Linnig junior was het zwarte schaap van de familie: hij was de eerste die niet schilder, etser, tekenaar of portrettist werd, maar fotograaf. Hij probeerde zijn kunstenaarsfamilie ervan te overtuigen dat fotografie niet alleen een nieuwe techniek was maar ook een nieuwe kunst. Helaas was Linnig junior naar men zegt beter in het verleiden van vrouwen dan in het fotograferen. Zijn carrière als kunstfotograaf werd geen succes.
Linnig stichtte zijn eigen fotostudio in de Carnotstraat. Maar het liep niet zoals gewenst: zijn zaak ging failliet, zijn huwelijk liep mis en hij stierf berooid in 1908. Enige bekendheid geniet Linnig vandaag alleen nog door een reeks opnamen van de Antwerpse citadel: Vues de la citadelle du sud d’Anvers.
De citadel lag op het gebied van het huidige Zuid. De hertog van Alva liet haar bouwen in 1568. Ze diende niet voor de verdediging van de stad maar voor de repressie van de burgers. Na een bewogen geschiedenis – Beeldenstorm, Spaanse furie, moordpoging op Willem van Oranje, Belgische revolutie – werd in de tweede helft van de negentiende eeuw beslist om de citadel af te breken. Linnig junior maakte er de laatste foto’s van.
Meer weten?
- Egide Linnig: Vues de la citadelle du sud d’Anvers. Antwerpen, [-1874]
- Edmond Fierlants op flandrica.be
- Catalogue des œuvres publiées par la Société royale belge de photographie. Ed. Fierlants et Cie. - Ixelles, 1865
- Herman Van Goethem, Fotografie en realisme in de 19de eeuw. Antwerpen, 1999
- Steven Van Impe, 'Afbeeldingen van de Spaanse omwalling: Fierlants en Linnig geconfronteerd',
HistoriANT: jaarboek voor Antwerpse geschiedenis 7 (2019) p. 181-184 - Jan Ceuleers en Ronny van de Velde, Antwerpen: verloren stad, 1860-1880. Antwerpen, 2016
