Overslaan en naar de inhoud gaan
banner logo workshop mediascanners Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience

Workshop: Mediascanners

3de graad secundair

Informatiebubbels, propaganda, censuur … Het zijn fenomenen die zo oud zijn als onze (beeld)taal. Maar hoe herken je ze? Hoe vermijden we polarisatie? De workshop Mediascanners laat leerlingen uit de 3de graad kennismaken met bronnen uit de Tweede Wereldoorlog. Ze trainen hun mediaskills en gaan op zoek naar de tijdloze mechanismen achter massacommunicatie.

Sfeerbeeld workshop Mediascanners in Nottebohmzaal

Welkom in de newsroom

De workshop Mediascanners leert adolescenten hoe ze kritisch en doelbewust kunnen omgaan met het overaanbod aan (tendentieuze) informatie. Tijdens het spelen van een coöperatief bordspel dompelen we de jongeren twee uur lang onder in de vibe van een newsroom

We starten met een korte individuele oriënteringsronde waarin de leerlingen kennismaken met verschillende historische bronnen. Daarna gaan ze in groepjes aan de slag. Tijdens de groepsopdrachten werken de leerlingen met een online ‘bronnenbox’ waarin ze zelf bronnen zoeken en filteren (vergelijkbaar met pakweg een bibliotheekcatalogus). Ze krijgen artikels uit verzetsblaadjes, collaboratiekranten, bioscoopjournaals, een radio-uitzending, propagandafoto’s … Door deze zeer verscheiden historische bronnen te vergelijken (bijvoorbeeld: wat was de rol van de vrouw in de sluikpers en de collaboratiepers?) komen ze zelf tot de conclusie dat er altijd verschillende kanten aan een verhaal zijn, dat de waarheid nooit zwart-wit is, dat het verspreiden van een bepaalde boodschap grote gevolgen kan hebben in de 'echte' wereld …

De vordering in hun inzichten en skills als ‘mediascanners’ kan de groep volgen op het spelbord. Als één skill achterophinkt, kan daar harder aan gewerkt worden. Afsluiten doen we in het nu. De deelnemers worden tijdens een presentatieronde uitgedaagd om de opgedane inzichten te verwerken tot tips die elke mediascanner goed kan gebruiken. Zo leren ze om anders naar informatie te kijken: hoe ze verspreid wordt, aan wie, en waarom.

Sfeerbeeld workshop Mediascanners in Nottebohmzaal

Praktisch

  • De workshop is geschikt voor de 3de graad secundair onderwijs.
  • Deelnemers: maximum 25 per groep
  • Duurtijd: 2 uur
  • Wanneer: elke werkdag. Mogelijke tijdsloten: 9-11 uur, 11-13 uur, 13-15 uur. Gelieve een kwartier op voorhand aanwezig te zijn.
  • Locatie: Nottebohmzaal, Hendrik Conscienceplein 4, 2000 Antwerpen
  • Kostprijs: 100 euro, inclusief administratiekosten.
  • Gratis met de klas (max. 30 personen) met De Lijn naar onze locatie? Vraag je gratis vervoersbewijs aan via dynamoOPWEG.
  • Leerkrachten en onderwijsbegeleiders kunnen deze workshop boeken via Experience Antwerp.
  • Kom je met meerdere klassen? Contacteer ons en we bekijken samen wat mogelijk is qua parallelsessies bij ons en/of bij onze zusterinstellingen!
  • Meer informatie nodig? Mail naar educatie_ehc@antwerpen.be.
  • Het volledige educatieve pakket staat klaar op mediascanners.be om gratis in de klas te gebruiken. Benodigdheden: laptop met beamer of smartboard, minimale hoeveelheid prints.
  • Tip: combineer de workshop Mediascanners met een bezoek aan de expo Stad in oorlog in het MAS (te zien vanaf 8 september 2023) of met een activiteit van Antwerpen Herdenkt, zoals de wandeling Het verzet in Antwerpen, die je zelfstandig kan volgen met de ErfgoedApp.

Reservatie

Boek je workshop met gids via Experience Antwerp.

Met dank aan 

Deze workshop werd voor de Erfgoedbibliotheek ontwikkeld door Oetang Learning Designers. Ondersteuning hiervoor ontvingen we van het Vredescentrum. De gebruikte bronnen stammen uit de collecties van de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience, het CegeSoma en het CArCoB.

Sfeerbeeld workshop mediascanners met leerlingen en begeleider naast projectiescherm in Nottebohmzaal

Lees het interview met Simon Vandekerckhove van Oetang in de Nottebohmkrant najaar 2023

In de najaarseditie 2023 van de Nottebohmkrant besteedden we veel aandacht aan het onderwijsaanbod van de Erfgoedbibliotheek. Dit deden we door een apart katern te wijden aan de activiteiten die we voor basis-, secundair en hoger onderwijs aanbieden. We gingen hiervoor in gesprek met een aantal experts uit het onderwijsveld. Simon Vandekerckhove van Oetang Learning Designers lichtte de pedagogische visie van de nieuwe workshop Mediascanners toe.

Expo Tegendruk (2004-2005) als kiem voor deze workshop

De aanloop naar deze workshop was lang. Het begon allemaal in 2004 met de tentoonstelling Tegendruk in wat toen nog de “Stadsbibliotheek” heette. In deze expo en in de gelijknamige publicatie (online beschikbaar via warpress.cegesoma.be) werd het laatste nieuwe wetenschappelijk onderzoek gepresenteerd rond geheime verzetspers uit de Tweede Wereldoorlog; een aspect dat sinds decennia door velen in Vlaanderen stiefmoederlijk behandeld wordt. De uitzonderlijke moed en zelfopoffering van verzetsmensen zoals Antwerps leraar Marcel Louette, nopen ons er nochtans toe om hen alle eer te blijven bewijzen. De aandacht voor de excessen van de repressie en de straffen voor de collaborateurs kreeg na 1945 de overhand ten koste van het lijden van het verzet tijdens de oorlog. De cijfers zeggen echter iets anders: van de 45.000 verzetsmensen die tijdens WO II opgepakt, mishandeld en naar concentratiekampen weggevoerd werden, zouden er 15.000 vermoord worden. Het aantal mensen dat nadien als collaborateur ter dood werd veroordeeld: 251. (Bron: vrt nws)

Het project Tegendruk werd een vruchtbare samenwerking met het Brusselse Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij (CegeSoma), het Gentse Amsab-Instituut voor Sociale Geschiedenis, de Vakgroep Nieuwste Geschiedenis van de UGent en het archief- en documentatiecentrum van de verzetsorganisatie Witte Brigade-Fidelio. De kern van deze tentoonstelling werd gevormd door de rijke verzameling sluikpers uit onze collectie, die volledig gedigitaliseerd werd en vrij raadpleegbaar is via onze online catalogus. Die verzameling schetst een zeer levendig beeld van de manier waarop mensen zich geweldloos – met woorden, symbolen en ideeën – verzetten tegen onrecht en desinformatie. In het sluikblad van de verzetsbeweging Witte Brigade-Fidelio (Steeds Vereenigd-Unis Toujours, nr. 9, 1941) lezen we:

“Wij, Belgen, beschikten vroeger over dagbladen met verschillende strekking: we luisterden naar radioberichten uit de gansche wereld. Heden is die wereld duister, men leest slechts éénzijdige berichten. Zelfs de Engelsche radioberichten voor ons bestemd, geven ons te weinig en getuigen van een onduidelijk beeld van den toestand en van de gemoederen hier te lande. Waar is de leugen? Waar is de waarheid? Wat moeten wij tenslotte gelooven, denken en doen?”

Deze vragen stellen wij ons nu nog steeds: ondoorzichtige algoritmes van (commerciële) platformen zoals Google, ChatGPT/Bing, Facebook ... beslissen immers voor ons wat we wel en niet online te zien krijgen. In periodes van oorlog wordt communicatie op de spits gedreven, is de polarisatie compleet, draaien propagandamachines op volle toeren, slaan fake news en leugens wild om zich heen. Het zijn zo’n periodes die zich uitstekend lenen om communicatiemechanismen te bestuderen en lessen te trekken uit het verleden. Het is met dat concept in gedachten dat wij langzaam maar zeker op de ontwikkeling van deze workshop toestuurden. Het thema blijft jammer genoeg zeer actueel, met oorlogen die steeds dichter bij huis woeden: Oekraïne, Syrië,…

De stem der vrouw

Lees & leer meer online

Wil je meer te weten komen over oorlogspers en -propaganda en de Tweede Wereldoorlog? Op deze webpagina's vind je een veelheid aan authentieke bronnen, betrouwbaar wetenschappelijk onderzoek en aangrijpende getuigenissen.

Geen kanonnenvleesch voor krupp

Onze collectiestukken in de workshop Mediascanners

Verzetspers, spotprenten & pamfletten, radio
Collaboratiepers
Secundaire literatuur

geheime bladzijden

Duik dieper in onze collectie

In onze leeszaal staan heel wat werken klaar die je zelf directvan de plank kan nemen.

  • Op de plank LZ-68 F vind je een heleboel boeken over Antwerpen en de Wereldoorlogen.
  • In kasten LZ-39 tot LZ-42 vind je meer over de geschiedenis van de 20ste eeuw.
  • In kast LZ-80 vind je meer over de (periodieke) pers.

Alle werken uit de kleine selectie hieronder kan je als LID van de Erfgoedbibliotheek (gratis) bestellen  en even later consulteren in de leeszaal. Veel plezier!

Antwerpen, België, Tweede Wereldoorlog
Verzet
Propaganda
Humor, strips
Dagelijks leven, getuigenissen

pietje de vechtjas

Meld je aan voor de nieuwsbrief