Légendes flamandes
Charles de Coster werd in 1827 in München geboren als kind van een Vlaamse vader en een Waalse moeder. Hij schreef in het Frans maar koesterde een grote sympathie voor de cultuur en volkstaal van Vlaanderen. Het idee voor zijn Uilenspiegel-roman ontstond tijdens zijn studies aan de Université Libre de Bruxelles waar hij met zijn vriend Félicien Rops in 1856 het satirische tijdschrift Uylenspiegel: journal des débats artistiques et littéraires had opgericht. In 1858 volgde zijn eerste publicatie Légendes flamandes, waarin hij 4 verhalen bundelde uitsluitend gesteund op Vlaams materiaal en gesteld in een zeer persoonlijk “vieux français”. De Erfgoedbibliotheek bezit een uniek exemplaar van de editie van 1861, eigenhandig geïllustreerd door de Brusselse kunstschilder en lithograaf Alexandre Hannotiau (1863-1901). Aan zijn persoonlijk exemplaar van de Légendes flamandes voegde hij 10 aquarellen en 14 tekeningen toe.
Légende d'Ulenspiegel
Vanaf 1860 was Charles De Coster werkzaam bij het Rijksarchief, wat hem toeliet allerhande historische geschriften en kronieken te lezen, ter voorbereiding van zijn bekendste werk La légende d’Ulenspiegel. Hij nam in 1864 bij het archief ontslag om dit boek klaar te krijgen voor de vijfjaarlijkse literatuurprijs 1863-1867, dat in 1867 te Brussel verscheen als La légende et les aventures d'Ulenspiegel et de Lamme Goedzak. De eerste editie verscheen met 15 illustraties, waaronder een ets van Félicien Rops. In 1869 waren alle illustraties eindelijk klaar en bracht de uitgever een tweede uitgave op de markt, getiteld La légende et les aventures héroïques, joyeuses et glorieuses d’Ulenspiegel et de Lamme Goedzak au pays de Flandres et ailleurs, ditmaal voorzien van een voorwoord en geïllustreerd met 32 etsen.
Vlaamse held
Charles De Coster liet Tijl in 1527 geboren worden in Damme, op dezelfde dag als de latere koning Filips II van Spanje. Zo voerde hij twee personages op als elkaars spiegelbeeld, de ene legendarisch, de andere historisch. Zijn Tijl Uilenspiegel is meer dan een kwajongen en grappenmaker: hij is een Vlaamse vrijheidsstrijder die aan de zijde van de Geuzen tegen de Spaanse overheersing vecht. Daarbij wordt hij bijgestaan door zijn vriend Lamme Goedzak en zijn vriendin en zoogzuster Nele. De Vlaamse Beweging sloot deze strijdbare Tijl in haar hart en hij werd een symbool van de Vlaamse identiteitsvorming. Diverse straten in België zijn naar de schrijver vernoemd, zoals de belangrijke Antwerpse invalsweg Charles de Costerlaan.
Zo werd deze roman van De Coster een Franstalige hulde aan Vlaanderen. Ongewoon was dat niet: Franstalig België vond toen in het Vlaamse hét element om zich van Frankrijk te onderscheiden. Maar de in die jaren bloeiende Vlaamse beweging slaat deze strijdbare Tijl ook in haar hart. Deze Uilenspiegel werd immers met de Vlaamse ontvoogdingsstrijd geassocieerd, alhoewel de oorspronkelijke, middeleeuwse Uilenspiegel deze patriottische dimensie niet bezat.
Meer weten?
- Ontdek de Uilenspiegel-collectie in de catalogus.
- Charles de Coster op schrijversgewijs.be.
