Tot 1980 verzamelde de Stadsbibliotheek de universele kennis en cultuurproductie zonder geografische of taalkundige beperkingen. Door haar eeuwenoude traditie van 500 jaar verzamelen is de Erfgoedbibliotheek in de eerste plaats een algemene cultuurbibliotheek met rijke, internationale collecties die het culturele leven, de geschiedenis en het intellectuele gedachtengoed van het oude Europa weerspiegelen.
Bibliothecarissen hebben in de voorbije twee eeuwen altijd al bijzondere aandacht geschonken aan het systematisch verzamelen van uitgaven met betrekking tot de geschiedenis en cultuurgeschiedenis van de Nederlanden van de prehistorie tot nu, met de nadruk op de Zuidelijke Nederlanden.
Op het eind van de twintigste eeuw werden de keuzes definitief scherp gesteld en spitste de aandacht zich toe op de Nederlanden en het huidige Vlaanderen, met bijzondere aandacht voor de Vlaamse beweging. De zorgvuldig opgebouwde collectie is representatief voor de enorme veelzijdigheid aan publicaties over thema’s als de taalstrijd, de Frontbeweging, het activisme, de repressie, de nationale bewustwording, de sociale bewegingen, de partijvorming en de verzelfstandiging van Vlaanderen (staatshervormingen). Tot vandaag wordt vooral in deze domeinen actief verzameld.
Volkscultuur
Dit verzameldomein omvat ook boeken die het dagelijks leven en de volkscultuur in beeld brengen. Immaterieel cultureel erfgoed, ook ‘volkscultuur’ genoemd, omvat mondelinge tradities, gebruiken, rituelen, feestelijke gebeurtenissen en ambachtelijke vaardigheden, die van generatie op generatie worden doorgegeven en belangrijk zijn voor de collectieve identiteit. Onder meer volksverhalen en volksliedjes, volksdansen, streekgerechten en traditionele ambachten vallen daaronder.
De Erfgoedbibliotheek heeft een indrukwekkende verzameling met betrekking tot het Vlaams immaterieel erfgoed. Ze omvat een kostbare collectie almanakken, devotieboekjes, etiquettevoorschriften, goochelboekjes, kookboeken, liedbundels, moppenboekjes, oude straat- en marktliederen, boekjes met lokale gebruiken, mythen, sagen en legenden. Het zijn onmisbare bronnen voor de kennis van het dagelijkse leven van onze voorouders. Het belang van de collectie is nog versterkt door de overname van de bibliotheek van het voormalige Antwerpse Volkskundemuseum in 2011.
De Erfgoedbibliotheek verzamelt ook moderne studies over Vlaams en Europees immaterieel cultureel erfgoed en heeft een rijke tijdschriftencollectie op dit vlak. De collectie is zelfs uniek op Belgisch niveau wat de Vlaamse heemkundige tijdschriften betreft.
