Bestel tickets

Sfeerbeeld schaduw profiel biograaf Matthijs de Ridder bij Van Ostaijens' exemplaar Die Verwandlung

Onderzoeker aan het woord

Sommige bezoekers hebben een bijzondere band met onze bibliotheek. Ze deden onderzoek op basis van onze collectie of lieten zich er door inspireren. Ze droomden ooit weg in de Nottebohmzaal of deden een ontdekking in de leeszaal. Hier lees je hun getuigenis.

Drie eeuwen reisadvies in zakformaat

door Gerrit Verhoeven

De Erfgoedbibliotheek digitaliseerde een deel van haar collectie historische reisgidsen van 1631 tot 1919, goed voor 175 titels en net geen 51.000 pagina’s virtueel reisplezier. Deze digitale collectie staat nu volledig online en werpt een bijzonder licht op de langzame genese van het genre.

Gunther von Hagens houdt twee helften van doormidden gesneden dood mensenlichaam vast

Trippen in de Erfgoedbibliotheek

Interview met Sofie Hanegreefs en Jelle Janssens

Andreas Vesalius (1514-1564) leeft! Vijf eeuwen na zijn dood blijft de briljante Leuvense chirurg kunstenaars inspireren. In de documentaire CORPUS – A Quest for Eternity gaan filmmakers Sofie Hanegreefs en Jelle Janssens Vesalius achterna, om te reflecteren over onze eigen sterfelijkheid. Naar aanleiding van de vertoning van documentaire (op de Dag van de Wetenschap op 24 november 2024) in de Nottebohmzaal — op de plek waar Vesalius’ meesterwerk wordt bewaard en waar de film deels werd opgenomen - interviewden wij Sofie Hanegreefs en Jelle Janssens.

(On)Hoofse liefde gevonden in de bibliotheek

Interview met Jorn Hubo

In onze collectie zijn in 2020 enkele fragmenten uit een onbekende druk van Lanseloet van Denemarken ontdekt. Onderzoeker Jorn Hubo, die de vondst onder ogen kreeg, is opgetogen. “Deze Lanseloet is een zeldzaam juweeltje.”

Ik heb mijn heilige graal gevonden

Interview met Marianne C.E. Gillion

De musicologe dr. Marianne C.E. Gillion deed in 2019 onderzoek in onze collectie liturgische boeken van de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal en de Sint-Jacobskerk. Haar interesse gaat uit naar de manier waarop Gregoriaanse muziek werd gebruikt tijdens de reformatie en de contrareformatie. In het kader van de Miraeus-lezing die zij gaf op 27 maart 2019 spraken we met haar.

Er ligt nog heel wat werk op de plank

Interview met Michael Rosenfeld

Michael Rosenfeld doet onderzoek naar de Franstalige Antwerpse schrijver Georges Eekhoud. We vroegen hem om een woordje uitleg over zijn werk.

Op zoek naar het paradijs

Interview met Claire Eager

In juli 2019 deed Claire Eager onderzoek in onze bibliotheek naar de Engelse dichter Edmund Spenser (c.1552-1599) en zijn relatie met de Zuid-Nederlandse rederijker Jan van der Noot (c.1539-c.1595). Met de microscoop nog in de hand vertelde ze ons meer over haar ervaringen en bevindingen.

Lauranne Paulissen en Edith Cassiers

'Martha de Krankzinnige' in de Nottebohmzaal

Interview met Lauranne Paulissen en Edith Cassiers

Voor haar onderzoek ‘Resisting Repertoire’ dook actrice Lauranne Paulissen in onze uitgebreide theatercollectie. Ze botste op ‘Martha de Krankzinnige’ van de Berchemse auteur Anna Slimbroeck. Het stuk was populair in de 19de eeuw, maar is vandaag totaal onbekend.

Van vloer tot nok liefde voor boeken

Interview met Marita de Sterck

Jeugdauteur Marita de Sterck heeft een bijzondere liefde voor onze bibliotheek. Naar aanleiding van de jeugdboekenmaand 2017 vertelde ze ons waar ze haar inspiratie haalt.

A velt mit veltlekh … een wereld met wereldjes

Interview met Janiv Stamberger

Janiv Stamberger deed in 2017 in het kader van zijn doctoraat (Universiteit Antwerpen / Kazerne Dossin) onderzoek naar de Joodse gemeenschap in België tijdens het interbellum.

De bibliotheek als schuilplaats

Interview met Maarten Inghels

Op Wereldboekendag 2017 was stadsdichter Maarten Inghels op bezoek in onze leeszaal. Het perfecte moment om hem te vragen naar zijn liefde voor boeken en zijn band met de Erfgoedbibliotheek.

En kijk: dat hebben ze in de Erfgoedbibliotheek!

Interview met Tom Naegels

Voor zijn boek Nieuw België: een migratiegeschiedenis, 1944-1978 (2021) deed schrijver en journalist Tom Naegels veel onderzoek in de Erfgoedbibliotheek. Hiervoor kwam hij regelmatig naar onze leeszaal om oude kranten door te nemen. We vroegen hem op welke manier hij te werk gaat.

Ik wil het boek met eigen ogen zien

Interview met Jan Venderickx

Jan Venderickx is de man achter Schrijversgewijs.be: een website met bio-bibliografieën van Vlaamse schrijvers. We spraken hem in 2018 op één van zijn maandelijkse bezoeken aan de bibliotheek.

Dit is de plek waar mijn zoektocht begint

Interview met Jan Hertoghs

Jan Hertoghs is journalist bij Humo. Wij wilden weten hoe zijn research in zijn werk gaat en welke rol onze collectie daarin speelt.

Blijven sneeuwballen. Slapstick in tijden van corona

Interview met Benjamin Antonissen

Net op het moment dat Benjamin Antonissen goed en wel aan zijn scriptie over slapstick in het interbellum begonnen was, legde de coronacrisis alle bibliotheken lam. De Erfgoedbibliotheek zorgde er voor dat deze bachelorstudent niet met zijn vingers zat te draaien.

Het Mengelmoes, verzamelhandschrift van 1696

Verzamelhandschrift uit 17de eeuw geeft libertijnse teksten prijs

door Sven Molenaar

‘Het Mengelmoes’ is een uniek Antwerps verzamelhandschrift van 1696 uit de collectie van de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience. Na een doctoraatsonderzoek komt het terug tot leven in een theaterconcertenreeks en op een audiodrager met daarbij een boek met tekst en uitleg voor een breed publiek.

Groepsfoto studenten en professoren onderzoeksgroep READSEARCH van PXL-MAD School of Arts in Nottebohmzaal

Design for Digital Reading (PXL)

Interview met Ann Bessemans en Kevin Bormans

Sinds 2022 werkt de Erfgoedbibliotheek samen met de opleiding Grafisch Ontwerp van de PXLMAD School of Arts in Hasselt, in het bijzonder met de docent-onderzoekers prof. Ann Bessemans en Kevin Bormans van onderzoeksgroep READSEARCH. Beiden doen aan typografisch leesbaarheidsonderzoek en bekijken letterontwerp vanuit de praktijk in een interdisciplinair perspectief. In 2023 startten zij een driejarig studententraject ‘Design for Digital Reading’. Onze conservator Marie-Charlotte Le Bailly ging met hen hierover in gesprek.

Zwart-wit geïllustreerd titelblad van eerste druk van Die Verwandlung

"De moderne groteske literatuur in Vlaanderen begint hier"

Interview met Matthijs de Ridder

Honderd jaar na de dood van Franz Kafka (1883-1924) heeft de Erfgoedbibliotheek een bijzondere eerste editie verworven van een van zijn bekendste werken, Die Verwandlung (De gedaanteverwisseling, 1916). Het gaat om een exemplaar dat behoorde tot de bibliotheek van Paul van Ostaijen (1896-1928). Het boek toont dat de Antwerpse auteur al vroeg een liefhebber was van Kafka. Van Ostaijen-biograaf Matthijs de Ridder gaf op 8 december 2024 een Nottebohmlezing over de grote interesse van Van Ostaijen voor Kafka. Onze conservator Marlou de Bont ging met hem hierover in gesprek.

“Mijn aanpak als journalist is complementair met die van een historicus”

Interview met Tom Dieusaert

Na de Val van Antwerpen in 1585 vluchten tal van kapitaalkrachtige Antwerpse kooplui naar Amsterdam. Journalist en reisgids Tom Dieusaert volgde het spoor van één van hen: Isaac Le Maire, kapitalist pur sang en samen met zijn zoon Jacob de ontdekkers van Kaap Hoorn in Zuid-Amerika. Hij schreef er een boek over: Rond de Kaap (2024). Naar aanleiding hiervan gingen wij met Tom in gesprek.

Het kleurrijke verleden van Antwerpen

Interview met Frans Caignie

Frans Caignie bestudeert de geschiedenis van Antwerpen vanuit een wel heel bijzonder oogpunt. Hij is vakspecialist op het gebied van de majolicategel, die in de zestiende eeuw massaal in Antwerpen werd geproduceerd. Voor zijn onderzoek maakt hij vaak gebruik van onze collectie.

De grot van Ali Baba, maar dan met boeken

Interview met Ria Fabri en Piet Lombaerde

Kunsthistorica Ria Fabri en professor in de Architectuur en Stedenbouw Piet Lombaerde rondden in 2018 hun gezamenlijk onderzoek af over de architectuur van de Antwerpse Jezuïetenkerk. Hiervoor vonden ze heel wat materiaal in onze collectie.

Vlaamse Franstalige letterkunde. Uitzondering of troef?

Interview met Charlotte van Hooijdonk

In de Erfgoedbibliotheek verzamelen we literatuur die door een Vlaming wordt geschreven, maar in de Franse taal. Jobstudente Charlotte van Hooijdonk deed onderzoek naar de reikwijdte van onze collectie in dit domein.

De straat is een strijdtoneel

Interview met Martin Schoups

Historicus Martin Schoups ontving op 23 november 2019 de Pil-Van Gastelprijs voor het boek ‘De overlevenden’. In diezelfde periode was hij wekenlang te vinden in de leeszaal van de Erfgoedbibliotheek voor zijn doctoraatsonderzoek over straatpolitiek.

Een aaneenschakeling van allemaal toevalstreffers

Interview met Stijn Tormans

Dat een expo over pornografie op heel wat persaandacht kan rekenen lag binnen de lijn van onze verwachtingen. Dat een journalist een nieuwe verhaallijn aan die expo zou toevoegen was dat veel minder. Stijn Tormans van Knack ging op zoek naar de personen achter de intussen vergeelde foto’s van enkele playmates.

‘Antwerpen is een koloniale stad’

Interview met Bas De Roo

Als onderzoeker aan de Universiteiten van Gent en Leipzig en het historische projectbureau Geheugen Collectief doorspitte Bas De Roo meermaals de catalogus van de Consciencebibliotheek op zoek naar zeldzame publicaties over Congo en het Belgische koloniale verleden. We vervoegden hem in zijn zoektocht.

Deze wereld is geen ergernis waard

Interview met Ellen Van Pelt

Bij Uitgeverij Vrijdag is de biografie van Roger van de Velde verschenen. In ‘Deze wereld is geen ergernis waard’ duikt Ellen Van Pelt in het werk en leven van deze onterecht vergeten Vlaamse schrijver, en in onze collectie. We polsten naar de verhalen achter haar zoektocht.

Kennis uit alle hoeken van de wereld in de 18e eeuw

Interview met René Lommez Gomes

Arte de brilhantes vernizes, & das tinturas uit 1729 is een ogenschijnlijk banaal receptenboek voor vernis, verf en lijm in de collectie van de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience. Onze verbazing was dan ook groot toen bleek dat de Braziliaanse onderzoeker René Lommez Gomes het boek tot in de kleinste details wilde bestuderen. Dankzij een beurs van de Stichting Nottebohm reisde hij naar Antwerpen.

Portret Regula Ysewijn in de Nottebohmzaal

“Waar is het eergevoel voor ons bakerfgoed?”

Interview met Regula Ysewijn

Voor haar jongste boek Van Wafel tot Koek deed auteur Regula Ysewijn onderzoek in de collectie van de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience. Daarin vond ze verschillende historische manuscripten en kookboeken, waaronder het 17de-eeuwse Brabants kookboek. In de kerstvakantie toont Regula Ysewijn deze bronnen in de Nottebohmzaal.

“De kathedraal was een gemeenschapshuis en een geheugenpaleis”

Interview met Wendy Wauters

Hoe was het om te vertoeven in de 16de-eeuwse kathedraal? Wat kon je er zien, horen en ruiken? We vragen het kunsthistorica Wendy Wauters.

Publicaties die buiten de lijntjes kleuren

Interview met Nico Dockx, Zena Van den Block en Johan Pas

Ze vormen misschien wel de vreemdste deelcollectie van de Erfgoedbibliotheek. Kunstenaarspublicaties experimenteren met vorm, materiaal en inhoud. Ze doorbreken de grenzen van klassiek drukwerk. Wat maakt ze zo bijzonder? Hoe belangrijk zijn ze voor kunstenaars en verzamelaars? En hoe bewaart een bibliotheek deze eigenzinnige werken? We spraken erover met kunstenaars Nico Dockx en Zena Van den Block, en onderzoeker-verzamelaar Johan Pas.

Uit de Nottebohmkrant

Een magazinecover in Bauhaus stijl

Op zoek naar de vergeten vormtaal van Argentinië

Interview met Jelle Jespers

Grafisch vormgever Jelle Jespers speurt al tien jaar naar naoorlogs grafisch ontwerp uit Argentinië. In een nieuwe publicatie bundelt hij zijn ontdekkingen. Het onderzoek bracht hem onder meer naar de Erfgoedbibliotheek. Conservator Marlou de Bont en collectievormer Dirk Van Duyse peilden naar zijn vondsten en ervaringen in onze leeszaal.

Maurane Baert

Een tempel voor de Antwerpse rivierloodsen. Het Loodswezen aan de Tavernierkaai

Interview met Maurane Baert

De Loodswezensite wordt herontwikkeld. Maurane Baert dook in onze collectie voor een bouwhistorische studie. Wij spraken haar over een boeiend stuk Antwerpse geschiedenis.

“Het Antwerps liedboek is van iedereen”

Interview met Leonore Spee en Sascha Bornkamp

Leonore Spee en Sascha Bornkamp van Teletext maken een Nieuw Antwerps Liedboek.

Sfeerbeeld mensenhanden bladeren door openliggende oude druk.

Internationale reisbeurs brengt Ashley Gonik (Harvard University) naar Antwerpen

Drie onderzoeksvlogs

In 2019 ontving Ashley Gonik een reisbeurs van de Stichting Nottebohm. In drie onderzoekvlogs vertelt ze over haar reis, onderzoek en ervaringen.

"Ik zie als catalograaf werkelijk iedere hoek van de collectie."

Interview met Casper Van Waesberghe

In het najaar van 2025 interviewde de Vereniging Historici Lovanienses (VHL) onze collega Casper over zijn job als catalograaf. In het tijdschrift Tijdingen uit Leuven kan je lezen wat hij precies doet in de Erfgoedbibliotheek, en hoe zijn opleiding als historicus hem daarbij helpt.

Flemish collections on Italian humanism

By Fabio Della Schiava

Fabio Della Schiava is visiting professor in the history of humanism and neo-Latin Literature at the University of Leuven. Currently, he is working on a project about the reception of St. Augustine’s De civitate Dei. On 17 May he took his students in Latin Literature to the Hendrik Conscience Library for a workshop on Humanism. In this blogpost he gives us a vivid account of their visit.

A Tale of Two Books: Two Sammelbände given to Antwerp by Margaret Cavendish, Duchess of Newcastle

Assistant Professor Liza Blake examined two rare books which were donated to the Antwerp city library by the English noblewoman and author Margaret Cavendish, Marchioness of Newcastle (1623-1673). In this article she stresses the importance of this donation and explains why these particular copies merit further investigation.

The trajectories of a sixteenth-century physician’s books

Upon opening a copy of the 1572 Venetian edition of Natale Conti’s Historiarum sui temporis libri decem, the ex-libris caught the attention of Dr. Nina Lamal. Opposite the title page of the book there was an engraved portrait of Alvarus Nonnius by Jan Wierix, dated 1586. In the following weeks, she came across the same portrait pasted in several other books in the Hendrik Conscience Heritage Library. Her interest was piqued: she wanted to reconstruct Nonnius’ library and investigate how his books became part of the collection of the Conscience library. This short blog offers the first results of that quest.

A Dog of Flanders

Recently, the Hendrik Conscience Heritage Library could add some fine titles to its collection of A Dog of Flanders-publications, including a Japanese version of the Suske & Wiske-comic featuring Nello and Patrasche.

Webinar Barokke Influencers

Door Steven Van Impe en Marijke Drijbooms

Conservator Steven Van Impe gaf op 7 februari een online lezing over de 17de-eeuwse invulling van de Nottebohmzaal. Hij vertelde over de vroegere barokke kapel met schilderijen van onder andere Rubens en Van Dyck.